Ustalar ve Âşıklık Geleneği

Talip Özkan ve Yöresel Tavırların Derlenmesi

7 Eylül 20261 dk okuma

Talip Özkan

Talip Özkan 1939 yılında Denizli'nin Acıpayam ilçesinde doğdu ve 2010 yılında yaşamını yitirdi. Uzun yıllar Fransa'da yaşadı ve bağlama öğretti; bu dönemde Anadolu dağarını yurt dışında tanıtan adlardan biri oldu.

İcrasında yöre tavırlarının birbirine karışmaması dikkat çeker. Aynı kayıtta bir zeybek ile bir Karadeniz ezgisi arka arkaya gelse bile iki tezene düzeni birbirine benzemez.

Tavır Neden Yazılamaz

Bir ezginin notaları yazılabilir; fakat tezenenin tele hangi açıyla değdiği, çarpmanın ne kadar kısa olduğu ve kaydırmanın nereden başladığı yazılamaz. Tavır bu ayrıntıların toplamıdır.

Bu yüzden halk müziğinde derleme, notaya alma işinden ibaret değildir. Kayıt olmadan tavır aktarılamaz; nota yalnız iskeleti taşır.

Ayrımın Korunması

Yöre tavırlarının karışması, çok yöre çalışan kursiyerlerde sık görülür. El bir yörede alıştığı hareketi ötekine taşır ve iki dağar da bulanıklaşır.

Programda yöreler bu nedenle tezene yapısına göre sıralanır; birbirine yakın düzenler arka arkaya çalışılmaz ve her yöre çalışmasının başında sağ el o yörenin kalıbıyla yeniden kurulur.

Dinleme Çalışması

Talip Özkan kayıtları, aynı çalgıda birden çok tavrın nasıl ayrı tutulduğunu göstermek için dinletilir. İzlenen şey ezgi değil, sağ elin yöreden yöreye nasıl değiştiğidir.

Kursiyerden aynı ezgiyi iki farklı yöre tavrıyla çalması istendiğinde bu ayrım somutlaşır.

Sık Sorulan Sorular

Tavır notaya yazılabilir mi?

Tam olarak yazılamaz. Nota ezginin iskeletini verir; tezene açısı, çarpma süresi ve kaydırma gibi ayrıntılar ancak kayıttan alınır.

Yöre tavırları neden karışır?

El bir yörede kurduğu alışkanlığı ötekine taşıdığı için karışır. Bu yüzden her yöre çalışmasının başında sağ el yeniden kurulur.

İlgili Yazılar

← Tüm blog yazıları | çağdaş yazı bölümümüz