Ustalar ve Âşıklık Geleneği

Muharrem Ertaş ve Bozlak İcrası

19 Eylül 20261 dk okuma

Bozlağın Yapısı

Bozlak serbest ölçülüdür. Ezgi çoğunlukla tiz bölgeden, uzun ve gergin bir sesle açılır; ardından kademe kademe alçalarak karar sesine iner. Bu iniş düz bir çizgi izlemez, her kademede duraklar ve geri döner.

Ölçü olmadığı için akışı belirleyen şey sözün hecelenmesi ve icracının nefesidir. Aynı bozlağın iki icrası farklı uzunlukta olabilir ve ikisi de yerindedir.

Muharrem Ertaş'ın Yeri

Muharrem Ertaş 1913 yılında Kırşehir'de doğdu ve 1984 yılında yaşamını yitirdi. Abdal geleneği içinde yetişti; bozlak icrasının bugün bilinen ölçüsü büyük ölçüde onun kayıtları üzerinden aktarılmıştır.

Sesi ile sazı arasındaki ilişki bu icranın merkezindedir. Saz sesi taklit etmez; sesin bıraktığı yerden devam eder ve söz yeniden başladığında geri çekilir.

Tezene Düzeni

Bozlakta tezene yoğun ve süreklidir, ancak bu yoğunluk hız anlamına gelmez. Vuruşlar sıktır fakat ezgi ağır ilerler; iki şeyin aynı anda yürümesi bu icranın en zor yanıdır.

Kursiyer çoğunlukla tezene sıklaştığında tempoyu da yükseltir. Çalışmada bu ikisi ayrılır: önce sabit ve ağır bir ezgi üzerinde tezene kademeli olarak sıklaştırılır.

Nasıl Çalışılır

Bozlak notadan öğrenilemez. Kaynak kayıt yavaşlatılarak dinlenir ve tek tek çözülür; özellikle sesin nerede duraksadığı ve sazın o duraksamayı nasıl doldurduğu izlenir.

Programda bu çalışma ileri bir aşamada yer alır. Kursiyerin önce ölçülü dağarda tempo duygusunu sağlamlaştırmış olması beklenir; ölçüden ancak ona sahip olduktan sonra çıkılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Bozlak notadan öğrenilebilir mi?

Öğrenilemez. Serbest ölçülü olduğu için akışı yazıya tam geçirilemez; kaynak kayıt dinlenerek çalışılır.

Bozlak hangi aşamada ele alınır?

Kursiyer ölçülü dağarda tempo duygusunu sağlamlaştırdıktan sonra ele alınır.

İlgili Yazılar

← Tüm blog yazıları | çağdaş yazı bölümümüz